ZIJ GINGEN JE VOOR

Jane Goodall (1934-2025)

Ze had geen diploma.
Ze had geen toestemming.
Ze ging toch.

Jane Goodall.
1960. Tanzania.
26 jaar oud.
Geen universitaire opleiding.

Wel een droom die niemand serieus nam.
Ze wilde naar Afrika.
Met dieren leven.
Boeken schrijven.
Iedereen lachte haar uit.
Behalve haar moeder.

Ze ging.
In haar eentje het oerwoud in.
Met een notitieboekje, een potlood en een verrekijker.
Maanden wachten voor de chimpansees
haar dicht genoeg bij lieten komen.

En toen deed ze iets
wat de wetenschappelijke wereld woedend maakte.
Ze gaf de chimpansees namen.
David Greybeard. Flo. Fifi.
Geen nummers.
Namen.

Want zij zag wat de wetenschap niet wilde zien:
dat deze dieren persoonlijkheden hadden.
Gevoelens. Banden. Verlies.

De wetenschappelijke wereld beschouwde haar
niet als een echte wetenschapper.
Ze bleef gewoon kijken wat ze zag.

Ze ontdekte dat chimpansees gereedschap gebruiken.
Tot dan toe dacht men dat alleen mensen dat deden.
Haar mentor zei:
we moeten het gereedschap herdefiniëren,
of de mens herdefiniëren,
of chimpansees accepteren als mensen.

Één vrouw.
Één notitieboekje.
Een paradigmaverschuiving.

En toen ze na 25 jaar vanuit een vliegtuig zag
hoe de bossen verdwenen,
stopte ze met onderzoek
en begon ze te strijden.
Ze richtte een instituut op.
Een jongerenprogramma.
Ze reisde 300 dagen per jaar.
Ze stierf in oktober 2025.
Op 91 jaar.
Onderweg.
Tijdens een tournee.

Ik denk aan haar als ik vind
dat ik eerst een diploma nodig heb.
Eerst meer ervaring.
Eerst meer zekerheid.
Voor ik mag zeggen wat ik zie.
Jane had geen diploma
toen ze de wetenschap veranderde.

Ze had alleen ogen die zagen
wat anderen niet wilden zien.
En de moed om het op te schrijven.
Jouw manier van kijken is niet minder
omdat ze niet in een systeem past.
Ze is misschien juist daarom waardevoller.

Dit is geen toeval dat jij twijfelt aan wat je weet.
Dit is oud.
Maar zij gingen je voor.
En ze bleven gaan.

Tot het einde.